|
Poznań (łac. Posnania, niem. Posen, jidysz פּױזן Poyzn, w szczególnych chwilach używana nazwa Stołeczne Miasto Poznań) - jedno z najstarszych i największych polskich
miast, położone nad rzeką Wartą, między Berlinem i Warszawą, lecz od
stolicy Niemiec dzieli je mniejsza odległość. Stolica Wielkopolski,
województwa wielkopolskiego i archidiecezji poznańskiej. Uznawany za
kolebkę narodzin państwa polskiego. W przeszłości Poznań pełnił rolę
stolicy państwa i siedziby władców. Piąte pod względem ludności miasto
w Polsce. Bardzo ważny węzeł drogowy i kolejowy w kraju. W mieście
znajduje się port lotniczy Ławica o znaczeniu międzynarodowym.Pierwsze
ślady ludzi na terenie dzisiejszego Poznania pochodzą z okresu około
8900 - 8000 roku p.n.e.. Byli to łowcy reniferów. Względnie stałe osady
powstały na przełomie V i IV tysiąclecie p.n.e.. Około 2200 p.n.e. na
tych ziemiach pojawiła się ludność indoeuropejska, zaś z V wieku
pochodzą ślady osadnictwa niezaprzeczalnie słowiańskiego (niektórzy
datę pojawienia się Słowian przesuwają nawet do XIII wieku p.n.e.) zaś
w VIII wieku pojawili się tu Polanie, z tego okresu pochodzi też
prawdopodobnie gród na Ostrowie Tumskim, który stał się zaczątkiem
dzisiejszego miasta. W X wieku gród znalazł się pod panowaniem Piastów,
którzy uczynili go jednym z głównych ośrodków w swoim państwie.
Pierwotnie miasto leżało nad brzegiem Cybiny i prawym brzegiem Warty.
Na pobliskim wzgórzu stała tam wówczas pogańska świątynia i zamek
książęcy. Poznań wiąże się również z początkami polskiej państwowości.
Jest to jedno z hipotetycznych miejsc chrztu Mieszka I w 966. W 968 swą
siedzibę umieścił tu Jordan, pierwszy biskup Polski. Funkcje stołeczne
gród pełnił do 1039, gdy został spalony przez Brzetysława I. Co prawda
Poznań stracił swe polityczne znaczenie, jednak nadal pozostał prężnym
ośrodkiem gospodarczym. Kolejny okres rozkwitu przypada na rozbicie
dzielnicowe, gdy gród stał się stolicą wielkopolskiej linii Piastów.
Jej przedstawiciele, książęta Przemysł I i Bolesław Pobożny w 1253
lokowali miasto na lewym brzegu na prawie magdeburskim. Prace
zapoczątkowane przez ojca kontynuował jeszcze Przemysł II. Po jego
tragicznej śmierci w rozwoju miasta nastąpił chwilowy zastój.
Kolejny, pomyślny okres w historii Poznania rozpoczęło wstąpienie na
tron Władysława Jagiełły. Otwarcie szlaku łączącego Litwę z zachodnią
Europą oraz zamknięcie dla polskich towarów Gdańska sprawiły, że Poznań
stał się ważnym węzłem, w którym przecinały się szlaki handlowe. Z
czasem wokół miasta rozwinęła się sieć konkurujących z nim miasteczek
należących głównie do duchowieństwa i szlachty, tworzących razem z
Poznaniem prężnie rozwijającą się konurbację.
Trwające kilkaset lat korzystne warunki dla rozwoju miasta przerwał w
1655 potop szwedzki. W krótkim okresie pokoju, który po nim nastąpił
Poznań usiłował się podnieść, ale kolejne konflikty zbrojne takie jak
wielka wojna północna, wojna o sukcesję polską oraz wojna siedmioletnia
sprawiły, że miasto pustoszyły różnorodne armie. Nadzieję na pokój
przyniosła dopiero elekcja Stanisława Augusta Poniatowskiego, lecz
również na początku jego panowania o miasto walczyli barzanie z
wojskami pruskimi, a następnie rosyjskimi, które opuściły miasto
dopiero w 1775 roku.
Kilka kolejnych lat to kolejny okres pomyślności związany z
działalnością Komisji Dobrego Porządku i reformami Sejmu
Czteroletniego, jednak zostały one zniweczone przez konfederację
targowicką i II rozbiór Polski w wyniku którego Poznań znalazł się pod
Pruskim panowaniem.
W pierwszym okresie pruskiego panowania, nowe władze dokonały
integracji konurbacji w jeden organizm miejski oraz tworząc podstawy do
rozbudowy Poznania w kierunku zachodnim. Klęska Prus i zwycięskie
powstanie w 1806 uczyniły Poznań jednym z głównych miast Księstwa
Warszawskiego. Trwające jednak wojny napoleońskie nie sprzyjały
rozwojowi miasta. Po klęsce Napoleona Poznań znalazł się ponownie, od
1815 roku pod Pruskim panowaniem, tym razem jako stolica autonomicznego
Wielkiego Księstwa Poznańskiego.
|